صنایع دستی ایران که در جهان حرف اول را میزنند

صنایع دستی ایران که در جهان حرف اول را میزنند؟

فرش‌های دستبافت :

نماد فرهنگی کشور در صنایع دستی را با شاخص‌های مختلفی می‌توان سنجید اما بطور معمول یک محصول معرف این بنیه فرهنگی و هنری در جهان خواهد بود. فرش دستبافت و گلیم نمادی است که از دوران باستان تا به امروز نماد اقوام ایران و ایرانیان بوده است و این محبوبیت به صورت بین‌المللی با پذیرش فرش ایرانی به عنوان زیباترین و بالاترین کیفیت در این زمینه از صنایع دستی مورد پذیرش قرار گرفته است.

فرش‌های دستبافت ایرانی با طراحی منحصر بفرد و با تکیه بر سنت طرح‌های جلوه‌نگر و بعضا قومی و ملی در سده ۱۷ به اوج شکوفایی خود دست یافت و این امر تا به امروز فرش‌های دستبافت ایرانی همچون گلیم، زیلو، قالی و قالیچه‌ها را در زمره یکی از محبوب‌ترین آثار صنایع دستی جهان قرار داده است.

ظروف مسی و شیشه ای :

از کهن ترین تکنولوژی‌های ایرانیان می‌توان از فناوری تولید ظروف مسی و شیشه‌ای و شکل‌دهی در سده‌های گذشته با طراحی خاص اشاره کرد. شیشه‌گری نه تنها در ایران بلکه در جهان از ابتدایی‌ترین تکنولوژی پیشرفته ساخته دست بشریت است که ایرانیان از پیشروان این علم بودند و آثار این شیشه در مقیاس جهانی نیز به نام ایرانیان ثبت شده است.

اما دوران اوج این صنعت را پس از فراز و نشیب‌های بسیار زیاد می‌توان در دوره سلجوقیان کنکاش کرد. در این دوره ایرانیان با ایجاد فناوری برای شکل‌دهی و ایجاد نقش‌های برجسته  روی شیشه، این صنعت را تبدیل به یک فناوری با قابلیت بالا کردند.

همچنین می‌توان اولین فلزکاران و بالاخص مسگران را ایرانیان دانست. با توجه به قابلیت‌های بسیار زیاد مس همچون میکروب‌زدایی در غذا، قدرت تحمل حرارت بالا و داشتن اشکال زیبا به سرعت این هنر در کشورهای مختلف دنیا گسترش یافت.

ظروف مسی با داشتن ارکان مختلف و ویژگی‌های پزشکی و هنری هم‌اکنون به صنایع دستی بسیار محبوب تبدیل شده که ایران سهم بسزایی در این صنعت دارد.

سرامیک و سفال :

سفال و سرامیک جزء کهن‌ترین هنری‌های طراحی در ایران محسوب می‌شود و استفاده در آثار تاریخی و فرهنگی مختلف و همچنین نقش این صنعت در ساخت ابزار دکوری و کاربردی سبب محبوبیت این صنعت در سراسر جهان شده که ایران سهم قابل توجهی در این بازار را به خود اختصاص داده است.

علم سفال و سفالگری با ساختن ظروف گلی بوجود آمده است که می‌توان در این بین پیاله‌ها و کوزه‌های سفالی را که از اعصار گذشته مورد استفاده بوده، نام برد.

این علم با قدمتی ۱۰ هزار ساله یکی از صنایع پیشرفته بالقوه باستانی بوده و قدیمی‌ترین کارگاه‌های سفالگری جهان نیز در شوش قرار دارد.

همچنین معرق‌کاری کاشی که با استفاده از سرامیک و کاشی‌ها صورت می‌گرفته و با طراحی و رنگ‌بندی بسیار دقیق بکار می‌رفته است، هم‌اکنون بسیاری از نمادهای تاریخی ما را به خود مزین کرده است.

معرق و منبت‌کاری :

ایران یکی از صادرکننده‌های اصلی میناکاری و چوب‌های طراحی‌شده با با طراحی معرق است که با هنر ظریف خود چشم هر بیننده را محو خود می‌کند.

این شیوه از صنایع دستی به دلیل شباهت عملکردی با صنایع دستی دیگری همچون کاشی‌کاری معرق بازتاب‌های متنوعی را در طول زمان در کاربرد و نوع طراحی در یکدیگر ایجاد کرده‌اند.

هنرهای چوبی با اختصاص‌دادن جلوه‌های متنوع و استفاده در آثار مختلف، یکی از محبوب‌ترین نمادهای صنایع هنر دستی ایران در ابعاد جهانی محسوب می‌شود به طوری که سهم قابل توجهی را در صنعت صادراتی کشور به عهده دارد.

زیورآلات باستانی:

 

آلیاژهای گران‌قیمت و البته بسیار شکیل و زیبا از دیرباز یکی از صنایع مورد علاقه ایرانیان و کشورهای دیگر بوده است. در ایران شهرهای غربی و جنوبی با دارا بودن آلیاژهای مختلف از جنس‌های مختلف مثل طلا، نقره، فیروزه و … شروع به تولید و ایجاد انواع زیورآلات با طرح‌های متنوع و سبک و سیاق فرهنگ و هنر بومی خود کردند.

این زیورآلات که در اعصار گذشته در قالب ترکیبی با لباس محلی مورد استفاده قرار می‌گرفته، نقش مهمی در آداب و رسوم و نماد اقوام مختلف ایرانی داشته که این سنت باعث ایجاد فرهنگی بر اساس این نوع پوشش خاص و تمایز آنها با یکدیگر شده است.

این زیورآلات و نحوه طراحی و شکل‌دهی به این فلزات گرانبها، مورد توجه کشورهای مختلف همسایه و سطوح دیگر جهان قرار گرفت و در قرن‌های گذشته تبدیل به یک صنایع دستی لوکس و محبوب شد و امروزه مردم بخشی از هویت خود را در طرح‌های اصیل این اقوام می‌توانند بیابند.

قلاب‌دوزی :

این هنر که به ۵۵۰ سال قبل از میلاد مسیح بازمی‌گردد، یکی از مشهورترین آثار رودوزی ایرانی محسوب می‌شود. این هنر با ابزاری بسیار ساده و با استفاده از نخ‌های ابریشمی و رنگ‌های متنوع روی پارچه‌ها خلق می‌شود که معمولا این نوع پارچه‌ها در حالت کیفیت عالی خود از جنس ماهوت مورد استفاده قرار می‌گرفته است. این نوع هنر در انواع مختلف تزئینی مانند لباس، دامن، پرده و … کاربرد داشته است.

قلاب‌دوزی در تاریخ ایران با توجه به قدمت خود تبدیل به یکی از ارکان اصلی هنرهای دستی ایرانیان شده و جهانیان را با این هنر خود از طریق صادرات آشنا کرده و مخاطبان زیادی را به خود جذب کرده است.

سرمه‌دوزی:

این صنعت با قدمتی که به دوره اشکانیان بازمی‌گردد، از قدیمی‌ترین انواع هنر تزیینی پارچه محسوب می‌شود. محبوبیت این هنر تا آنجا پیش رفت که در دوره تیموریان پرده‌های تزئینی خانه کعبه را با استفاده از سرمه‌دوزی انجام دادند و باعث ایجاد نقش و نگارهای بسیار زیبا و جلوه‌ای منحصر بفرد در کعبه شده بود. سرمه‌ها به طور معمول از فلزات گرانبها و براق مانند طلا و نقره ساخته می‌شدند که در اعصار بعد برای ایجاد کاربردی عمومی‌تر در بین مردم، از فلزات آلیاژی دیگر که با قیمت کمتر ولی با همان زیبایی وجود داشته‌اند، در ایجاد نقش‌های تزئینی مورد استفاده قرار گرفته‌اند.

 

سوزن دوزی بلوچ:

 

سوزن دوزی یکی از زیباترین هنرهای صناعی است که امروزه با اقبال بیشتری مواجه شده است. سوزن دوزی حاصل هنر و تلاش زنان بلوچی است که با صبر و زحمت فراوان چنین زیبایی‌هایی را خلق می‌کنند که نه تنها در داخل کشور، بلکه در خارج از این مرزها نیز مورد استقبال هنردوستان قرار می‌گیرد. هنرمندان سوزن دوز برای کار خود به پارچه و نخ نیاز دارند. در سوزن دوزی اکثر نقش‌ها به شکل هندسی بوده و بدون الگو به اجرا در می‌آیند. از سوزن دوزی در تولیدات دیگر به وفور استفاده می‌شود، تولیداتی چون کیف، انواع جلدها، کت، مانتو، کفش و غیره. امروزه شاهد این هستیم که هنرمندان جوان و خلاق حتی در تولید زینت‌آلات هم از قطعات سوزن دوزی بلوچی استفاده می‌کنند که چشم طرفداران بسیاری را به خود خیره می‌کند.

صنایع دستی با توجه به تفاوت های مختلف در ابعاد و نوع این هنرهای دستی از منظر سازمان ثبت جهانی، در ردیف های مختلف قرار میگیرند که به عبارت زیر می باشند.

  • ساخت ساير فرآورده‌هاي دستي
  • ساخت زينت‌آلات
  • ساخت ساير فرآورده‌هاي دستي
  • ساخت اشيا مستظرفه و هنري
  • مینا کاری
  • معرق کاری
  • خاتم سازی
  • ساخت محصولات فلزی و آلیاژها
  • حصیربافی
  • دست بافی
  • منبت کاری و کنده کاری بر روی چوب
  • نازک کاری روی چوب
  • خراطی چوب
  • حکاکی و تراش برای روی سنگ
  • حکاکی بر روی فلزات و آلیاژها
  • کاشی گری
  • توليد فرآورده‌هاي پوست و چرم
  • شیشه گری
  • سفالگری و سرامیک کاری
  • نمدمالی
  • ملیله کاری
  • چاپ های سنتی
  • روکاری بافتنی
  • توليد فرآورده‌هاي پوست و چرم

 

ارسال دیدگاه